Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Pomniki historii

Pomniki historii 

Pomnik Historii to jedna z czterech form ochrony zabytków w Polsce, wymienionych w obowiązującej ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - poza wpisem do rejestru zabytków, utworzeniem parku kulturowego, ustaleniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzjami związanymi z inwestycją publiczną. Terminem tym określa się zabytek nieruchomy położony na terytorium Polski, wpisany do rejestru zabytków, o szczególnym znaczeniu dla kultury. Rangę pomnika historii podkreśla fakt, że jest on ustanawiany rozporządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej na wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po zasięgnięciu opinii Rady Ochrony Zabytków. 

Status Pomnika Historii przyznawany jest od 1994 r. Lista wyróżnionych obiektów jest otwarta, aktualnie znajduje się na niej 58 zabytków. Przeszły one wnikliwą procedurę weryfikacyjną, jako posiadające szczególne wartości materialne i niematerialne oraz znaczenie dla dziedzictwa kulturowego. Pozostałymi kryteriami branymi pod uwagę są m.in.:

  • zachowana kompozycja przestrzenna lub jej nieznaczne przekształcenie;
  • jednorodność stylowa lub zharmonizowanie różnych stylów;
  • należyte wyeksponowanie w przestrzeni miejskiej lub krajobrazie;
  • praca wybitnych twórców, np.: architektów, planistów, ogrodników;
  • zadowalający stan techniczny lub stan pozwalający na rewaloryzację obiektu;
  • troska konserwatorska.

Do grona pomników historii mogą być dołączane obiekty oraz zespoły architektoniczne, a także krajobrazy kulturowe, układy urbanistyczne lub ruralistyczne, zabytki techniki, obiekty budownictwa obronnego, parki i ogrody, cmentarze, miejsca bitew i pamięci.

Od 2011 r. Pomniki historii oznaczane są znakiem opracowanym przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, którym jest godło z motywem gotyckiego ostrołuku.

 Pomniki historiiPomniki historii objęte są szczególną opieką Państwa, także w wymiarze pomocy finansowej na prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych. 

Na obszarze województwa zachodniopomorskiego aktualnie za Pomniki Historii uznane zostały następujące obiekty:

1.Kamień Pomorski -zespół katedralny (2005 r.).

2. Stargard Szczeciński - zespół kościoła pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Świata oraz średniowieczne mury obronne miasta (2010 r.).

3. Kołbacz - założenie dawnego klasztoru cystersów, późniejszej letniej rezydencji książąt pomorskich i domeny państwowej (2014 r.).

 

 



Pomnik historii - Stargard Szczeciński

Drukuj PDF

POMNIK HISTORII

Stargard Szczeciński - zespół kościoła pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Świata

oraz średniowieczne mury obronne miasta

Stargard - Kolegiata Mariacka

został uznany za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 17 września 2010 r. (Dz.U. 2010 nr 184 poz. 1236).

 

Celem ochrony pomnika historii w Stargardzie Szczecińskim jest zachowanie, ze względu na wartości historyczne i artystyczne, wartości materialne i niematerialne, jednej z najznakomitszych gotyckich świątyń obszaru nadbałtyckiego, oddziałującej swoją architekturą na liczne realizacje tego regionu oraz murów obronnych miasta należących do najpotężniejszych i najciekawszych zespołów obwarowań w Polsce.

Obszar pomnika historii "Stargard Szczeciński - zespół kościoła pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Świata oraz średniowieczne mury obronne miasta" obejmuje kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Królowej Świata, budynki plebanii oraz zespół obwarowań miejskich, na który składają się odcinki murów oraz Brama Młyńska (Portowa), Brama Wałowa, Brama Pyrzycka, Baszta Białogłówka, Baszta Jeńców, Baszta Tkaczy (Lodowa), Baszta Morze Czerwone i trzy basteje.

Stargard był jednym z najpotężniejszych ośrodków miejskich Pomorza Zachodniego należącym do Hanzy. Swoją świetność przeżywał w późnym średniowieczu i z tym okresem wiążą się realizacje architektoniczne objęte wyróżnieniem. Podczas II wojny światowej Stargard poniósł ogromne straty w zabudowie. Ocalały nieliczne obiekty, wśród których najcenniejsze to kościół pw. Najświętszej Marii Panny Królowej Świata oraz mury obronne. Zabytki te, charakteryzując się bogactwem rozwiązań architektonicznych i rozmachem realizacji, należą do najwybitniejszych osiągnięć sakralnej i obronnej gotyckiej sztuki budowlanej Pobrzeża Bałtyku.

Więcej informacji:

http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/Pomniki_historii/Lista_miejsc/miejsce.php?ID=312

 

Pomnik historii - Kołbacz

Drukuj PDF

POMNIK HISTORII

Kołbacz - założenie dawnego klasztoru cystersów, późniejszej letniej rezydencji książąt pomorskich i domeny państwowej

Kołbacz

został uznany za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 3 lipca 2014 r. (Dz.U. 2014, poz. 955).

   Celem ochrony pomnika historii w Kołbaczu jest zachowanie, ze względu na wartości historyczne, artystyczne i naukowe, materialne i niematerialne, założenia pocysterskiego będącego wybitną realizacją z przełomu romanizmu i gotyku, wyróżniającą się nowatorstwem rozwiązań architektonicznych oraz wysokiej klasy detalem, a także unikatową konstrukcją ciesielską nawy głównej świątyni, adaptowanej w XVI w. na spichlerz. Obszar pomnika historii "Kołbacz - założenie dawnego klasztoru cystersów, późniejszej letniej rezydencji książąt pomorskich i domeny państwowej" obejmuje kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa, dom konwersów, dom opata, basztę, owczarnię, a także dwór, budynek zarządu oraz pozostałe obiekty dawnej domeny państwowej związane m.in. z folwarczną funkcją zespołu.

Klasztor w Kołbaczu ufundowany został przez kasztelana szczecińskiego Warcisława II Świętoborzyca z rodu Gryfitów w 1173 r. Pierwsi mnisi wywodzący się z duńskiego Esrom - bezpośredniej filii Clairvaux, przybyli tu rok później.

Zespół architektoniczny, będący najstarszym i największym opactwem cysterskim na Pomorzu, jest porównywany do najbardziej okazałych klasztorów w Meklemburgii i Brandenburgii (Doberan, Eldena, Chorin, Lehnin). Kościół jest wybitnym dziełem przełomu romanizmu i gotyku, wyróżniającym się nowatorstwem rozwiązań architektonicznych oraz wysokim poziomem detalu. Świątynia jest najwcześniejszą budowlą na Pomorzu Zachodnim wykonaną w całości z cegły, która była nekropolią książąt szczecińskich z XIII-XVIw. 

Kołbacz jest także świadectwem przekształceń dokonanych po reformacji - w XVI w., po sekularyzacji klasztoru, kiedy kościół podzielono na część sakralną i gospodarczą. Dawną nawę główną świątyni zamieniono na spichlerz, wprowadzając do jej wnętrza drewnianą konstrukcję stropów. Zachowana do dziś struktura wewnętrzna w gotyckim korpusie świątyni nie ma analogii w regionie.

Więcej informacji:

 http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/Pomniki_historii/Lista_miejsc/miejsce.php?ID=2396

 

Pomnik historii - Kamień Pomorski

Drukuj PDF

POMNIK HISTORII 

Kamień Pomorski - zespół katedralny

 

Kamień Pom. zespół katedralny

 został uznany za Pomnik Historii rozp. Prezydenta RP z 25 sierpnia 2005 roku (Dz.U. nr 167 z 2005 r., poz. 1401).

   Celem ochrony pomnika historii w Kamieniu Pomorskim jest zachowanie, ze względu na wartości historyczne, przestrzenne, architektoniczne oraz wartości niematerialne, romańsko-gotyckiej katedry i towarzyszących jej budowli, tworzących zespół o nieprzerwanej, trwającej blisko 800 lat ciągłości funkcjonalnej i ideowej, związanej z historią tej części Polski. 

Granica zespołu zabytkowego obejmuje katedrę, towarzyszące budynki oraz teren ograniczony pierwotnie murem obronnym i biegnie od północy wzdłuż ul. Lipowej, dalej od wschodu wzdłuż ulic Obrońców Warszawy i Wąskiej, od zachodu po krawędzi skarpy do ul. Gryfitów, odcinkiem tej ulicy do ul. Klasztornej i ul. Klasztorną do ul. Lipowej.

Kamień Pomorski jest jednym z najstarszych miast Pomorza Zachodniego. Biskup Otton z Bambergu, na prośbę księcia polskiego Bolesława Krzywoustego, ochrzcił pogańską ludność grodu, a w pobliskim Wolinie w 1140 r. powołał do życia biskupstwo podległe bezpośredni Rzymowi. Po zniszczeniu miasta przez najazdy duńskie, w 1176 r. stolicę biskupstwa przeniesiono do Kamienia, który w ciągu XII wieku wyrósł na prężny ośrodek osadniczy, stając się na pewien czas stolicą księstwa pomorskiego. Stało się to możliwe dzięki hojności księcia pomorskiego Kazimierza I, który ofiarował biskupstwu teren i ufundował wzniesienie katedry wraz z zespołem zamkniętego murem osiedla. Na skutek reformacji, w latach 1544 do 1648, w zespole mieściła się siedziba biskupów luterańskich, a do 1812 siedziba luterańskiej kapituły. Od 1812 do 1945 roku katedra pełniła funkcję kościoła parafialnego gminy ewangelickiej. Status katedry katolickiej odzyskała w 1972 roku. We wnętrzu katedry znajdują się dzieła sztuki fundowane od czasów średniowiecza po XX wiek, w tym barokowe organy. Najcenniejsze dzieło średniowiecznej rzeźby z katedry kamieńskiej, mistyczny krucyfiks z przełomu XIII i XIV wieku, eksponowany jest w Muzeum Narodowym w Szczecinie.

Więcej informacji:

http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/Pomniki_historii/Lista_miejsc/miejsce.php?ID=284

 


  • Młyn w Głęboczku

    Prace remontowe

  • Młyn w Głęboczku

    Prace remontowe

  • Chwarszczany

    Prace remontowe

  • Swobnica