Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Słowino

Drukuj PDF

Słowino, gm. Darłowo, pow. sławieński, to jedna z kilkunastu wsi na terenie Gminy Darłowo, która zachowała elementy historycznego krajobrazu kulturowego, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiego budownictwa ryglowego. Zasoby budownictwa ludowego (ryglowego) tej Gminy należą do największych (najbogatszych) na obszarze woj. zachodniopomorskiego, nadają temu regionowi swoisty charakter, określany mianem "Kraina w kratę".

Słowino - "Zabytki naszej wsi"

W okresie od września do grudnia 2005 r. Biuro Dokumentacji Zabytków w Szczecinie realizowało w ramach mecenatu Państwa program badawczy "Żywy skansen - Słowino". Efektem tego zadania są m.in. opracowania architektoniczno - konserwatorskie, odnoszące się do zabytkowej zabudowy wsi i walorów krajobrazu kulturowego.

Słowino to jedna z kilkunastu wsi na terenie Gminy Darłowo, która zachowała elementy historycznego krajobrazu kulturowego, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiego budownictwa ryglowego. Zasoby budownictwa ludowego (ryglowego) tej Gminy należą do największych (najbogatszych) na obszarze woj. zachodniopomorskiego, nadają temu regionowi swoisty charakter, określany mianem "Kraina w kratę".

Wieś położona ok. 10 km na płd.-wschód od wybrzeża bałtyckiego, przy drodze Darłowo - Karwice (skomunikowanej z szosą Szczecin - Gdańsk), w sąsiedztwie rezerwatu Słowińskie Błota.
Słowino to wieś o metryce średniowiecznej, wzmiankowana w 1262 r. jako uposażenie klasztoru cystersów w Bukowie Morskim, a po reformacji własność książęcą, a następnie w Domenie Darłowskiej. Była to duża wieś chłopska, zniszczona w czasie pożaru w 1808 r., a po reformie uwłaszczeniowej rozbudowana o dwie kolonie. Przed 1939 r. Słowino należało do największych wsi w regionie (862 mk.), stanowiło centrum miejscowego rzemiosła i produkcji przemysłowej. Działały tu, m.in.: wytwórnia kiełbas i konserw, młyn i tartak, warsztaty szewskie, ślusarskie, krawieckie, stolarskie, a także kuźnie i piekarnie. Słowino było siedziba parafii, funkcjonowały tu: bank, szkoła, poczta, sklep, gospoda, izba porodowa. Jednak 3/5 ludności zajmowało się rolnictwem, opartym głównie na hodowli krów, trzody i koni.

Układ przestrzenny o założeniu owalnicowym, z wrzecionowatym nawsiem, przecięty prostopadłym traktem komunikacyjnym (z 1836 r.). Dominantą tego układu jest neoromański, ceglany, wieżowy, salowy kościół z l. 70-tych XIX w., otoczony historycznym cmentarzem.

W zabudowie wsi dominowały duże, czworoboczne (zamknięte) zagrody chłopskie,o zróżnicowanej kompozycji i układach. W pierzei południowej zagrody ulokowane bezpośrednio przy drodze, z chałupami posadowionymi z boku podwórza - szczytem do drogi - oraz budynkami bramnymi na froncie, zaś w pierzei północnej zagrody odsunięte od drogi, z chałupami na froncie (też z budynkami bramnymi) lub w głębi siedliska. Na obrzeżach układu oraz pomiędzy dużymi gospodarstwami lokowane są zagrody małorolne (zagrodnicze), głównie trzybudynkowe, zaś na nawsiu niewielkie, dwubudynkowe działki chałupnicze (biedniackie).

We wsi występuje ok. 70 budynków z elementami konstrukcji ryglowej, a blisko 25 budynków (większość to chałupy) zachowało pierwotną formę architektoniczną, z oryginalnymi - a nawet reliktowymi - rozwiązaniami technicznymi i funkcjonalnymi oraz pierwotną stolarką, snycerką i inskrypcjami.

Budynki charakteryzują się regularną kratownicą konstrukcji szkieletowej, łączonej dwoma poziomami rygli (starsze budynki w układzie na 1 rygiel), z przynarożnymi zastrzałami w ścianach szczytowych oraz glinianym (strychułowym) wypełnieniem pól międzyryglowych. Ściany nietynkowane, sporadycznie bielone lub odeskowane; szkielet czerniony, a pola międzybelkowe bielone - stąd charakterystyczna, kontrastowa szachownica.

Zobacz z bliska
Chałupa nr 2
Chałupa nr 12 
Zagroda nr 15 
Zagroda nr 24 
Chałupa nr 60 
Chałupa nr 66 
Chałupa nr 67 
Zagroda nr 70 
Chałupa nr 71 
Chałupa nr 74 
Chałupa nr 75/76 
Kościół

tekst - W. Witek BDZ w Szczecinie

 
  • Młyn w Głęboczku

    Prace remontowe

  • Młyn w Głęboczku

    Prace remontowe

  • Chwarszczany

    Prace remontowe

  • Swobnica